YAPMA ZEKA

 

YAPMA ZEKA

Üniversitede sayısal analiz (numerical analysis) diye bir ders almıştım. Derste hesap makinalarının olmadığı ve mühendislikte hesap cetveli (slide rule) kullandığımız bir dönemde işlemleri kolaylaştırıcı birçok metot gösterilmişti. Örneğin 5 li sayıların karelerini almak için 5 ten önceki sayı bir sonraki sayıyla çarpılıp sonuna 25 yazılırdı. Yani 25 in karesi için 2x3=6 ve sonuç 625; aynı şekilde 45 in karesi için 4x5=20 ve sonuç 2025 gibi. Matematiksel ve geometrik kolaylıklar, mühendislikte çok işime yaradığı ve aklımızı kullanmanın yeni yollarını keşfettiğim için o dersi çok sevmiştim.

Geçen gün televizyondaki “kelime oyunu” programında “test” kelimesi için “çok şıklı cevaplardan seçmeli soru şekli” diye sorulduğunda, lise son sınıftaki öğrencilik günlerim aklıma geldi. O yıllarda İzmir Atatürk Lisesi'nde test usulü sınavları bilmezdik. Hocanın tahtaya yazdığı veya dikte ettirdiği soruların cevaplarını, açıklamaları veya işlemleriyle birlikte kağıda yazıp verirdik. O yüzden bazı soruların tam cevabını bulamayanlar, eğer işlemler veya açıklamalar doğru bulunursa o sorudan sıfır değil eksik puan alırdı. O yüzden, yaklaşan üniversite sınavının test usulü yapılacağını öğrendiğimde, nasıl yani cevapları da mı veriyorlar diye şaşırdığımı hatırlıyorum. Test usulü sınavlar sadece değerlendiricilerin değil öğrencinin de hayatını kolaylaştırmış, aklımızı çok yormadan ve bazen de strateji kullanarak not almaya başlamıştık.

Zamanla, hesap makinaları, bilgisayarlar ve cep telefonları da hayatımıza girince; kimse ekrana bakmadan iki sayılı işlemler yapmaz, bilgi ararken de kitap karıştırmak yerine you-tube'a bakar oldu. 

Yupii...... Böylece arkadaşlarla takılmak, müzik dinlemek ve eğlenmek için daha fazla vaktimiz olmuştu.

Şimdi de hayatımızda “YAPMA ZEKA” denen sofistike bir olanak var. 

Ta-taaa...  Vakit bolluğunun üstüne tüy dikebiliriz. Bundan sonra nasıl eğleneceğimiz ve hangi müzikleri dinleyeceğimizi bile düşünmeye gerek kalmadı çünkü “YAPMA ZEKA”ya sorunca söylüyor.

Bana öyle geliyor ki birkaç düşünen insanın doldurduğu “YAPMA ZEKA” artık herkesin nasıl yaşayacağına yön vererek, zamanla bireysel, yöresel ve kültürel farkları törpüleyecek ve insanların yaşamlarını yönlendirmek kolaylaşacak.

Sonuç mu ?

Amerika'ya bakın. Bilgili yüzde üçün yönlendirmesiyle, umursamayan yüzde doksanyedi ile beraber 340 milyon nüfus içinden çıkardığı bir “seçilmiş” bugün neler yapıyor ?

Bilgi teknolojilerindeki gelişmelerin ne kadar kıymetli olduğu ve bilgiye ulaşmayı ne kadar kolaylaştırdığı şüphe götürmez. Ancak bunun aklımızı dumura uğratmasına izin vermeden, araştırma, öğrenme ve aklın süzgecinden geçirmeye devam edebiliriz.

13 Nisan 2026